از اثار باستانی منطقه حمامی قدیمی است که  در اسناد و مدارک مربوط به سازمان میراث فرهنگی «حمام خان بیگ» و در اصطلاح محلی«کهنه حامام» نامیده می شود و در ساحل رود آغچای درمیان زمین های زراعی محله بیگجوان قرار دارد.اين حمام در دوره قاجاريه ساخته شده و مخصوص خوانين بود و مردم عادي تنها در بعضي از روزهاي سال حق استفاده از آن را داشتند.

ساختمان این بنا که از بناهای آجری منحصر به فرد می باشد از دو سالن اصلی تشکیل شده است و در هر سالن چهار ستون سنگی زیباقرار دارد و سقف هر سالن دارای 9 گنبد می باشد که گنبد مرکزی بزرگتراست. این دو سالن به کمک یک در هلالی شکل به هم متصل اند.در سمت راست حمام سه حمام وجود دارد که دوتای آن در سالن جلویی و یکی در سالن عقبی است که اندازه آن به اندازه دوحمام دیگر است.(به نظر می آید که سالن عقبی سالن استحمام حاکم و ملازمان اصلي او باشد) محل رختکن حاکم نیز در سمت جنوب شرقی حمام قرار دارد.

در سمت چپ نیز راهرویی بوده که5 حمام هم اندازه با یک هواکش بسیار زیبادر سقف هر یک به آن راهرو متصل می شوند.محل رختکن این حمام ها نیز در سمت شمال غربی حمام قرار دارد که با یک در به سالن اصلی جلویی متصل می شود.مکان های دیگر نیز مانند محل گرم کردن آب و امکانات تاسیساتی مثل لوله های انتقال آب نیز در سمت جنوب حمام قرار دارند.

بنا به گفته ی ساکنان محلی ،حمام دارای حیاط بزرگی نیز بوده که درحال حاضر اثری از آن نمانده است.متاسفانه در حال حاضراین حمام و بخصوص سقف آن مورد تخریب واقع شده است و تمام امکانات آن مثل لوله های آب و حوض بزرگ  آن به غنیمت برده شده اند اگر به آن رسیدگی نشود در آینده ای نه چندان دور به طور کلی ویران خواهد شد.(تصویر از حمام،گرفته شده در سال 82 –گنبد های حمام دیده می شودولی اثر چندانی از این گنبدها نمانده است).

افاضات۱:در جستجوی نام این حمام فهمیدم قرار بود این حمام چند سال پیش مرمت شود ولی...ولی متاسفانه،خودتان حدس بزنید.

افاضات۲:نشریه نوید صبح چایپاره منتشر شد.می توانید شماره سی و پنجم را از دفتر این نشریه در قره ضیاءالدین تهیه کنید.

 هیئت باستانشناسی آلمانی  طی کاوش های باستانی از1969-1978  درناحیه بسطام و اطرافش چهار دژ اورارتویی ،یکی در بسطام و سه تای دیگر در قلعه اوغلو ،اوزوب تپه و آشاقی قوریل (هریک در چند کیلومتری بسطام )و یک کتیبه ی آسیب دیده ی اورارتویی و مقادیر قابل توجهی ظروف سفالی و فلزی در کاوش های مربوط به این دوره بدست آمده است .

• دژ اورارتویی  موجود در آشاغی قوریل پاسگاه  راهداری قلعه مانندی است  که در 10کیلومتری بسطام بسمت بالای رودخانه آغچای ،نزدیک روستای آشاغی قوریل که نامش به قلعه نیز گذاشته شده ،قرار دارد.راه رسیدن به قلعه از کنار رودخانه است و دسترسی به آن جز از طریق پیاده یا سوار بر چاپار ممکن نیست . راه غیر مستقیمی که از طریق جاده اصلی ماکو به قره ضیاءالدین و خوی می رود 32 کیلومتر است و با اتومبیل بیابان پیما قابل عبور است . قلعه اورارتویی آشاغی قوریل بر بستر رودخانه آغچای واقع شده است.

      در شرق قلعه بقایای آبادی قدیمی گسترده است که در دوره اورارتویی و نیز در قرون وسطی مسکون بوده است و توسط مجرای آب قدیمی مشروب می گشته است این نهرکه از رودخانه منشعب می شده است،  دیگر قابل استفاده نیست قلعه را در در لبه پرتگاه شمالی غربی بنا کرده اند ...که گمان می رود این قلعه پاسگاه راهد اری بوده است که از بسطام در امتداد بستر رود آغچای به بالا تا ((شهر توسپا-وان ))می رفته است

• قلعه اوغلو : این قلعه برای اولین بار در سال 1968 میلادی توسط گروه باستانشناسی آلمانی دیده شده است

این قلعه بر فراز صخره مسطحی از سنگ آهکی که در کناره جلگه ای جدا از رشته ارتفاعات نزدیک قرار دارد بنا شده است هر چند بنایی که قلعه اورارتوئی بر آن ساخته شده است از سمت مشرق ،شمال و غرب ،در اثر وضع طبیعی زمین بر پرتگاه قائم منتهی می شود ،اما شیب جنوبی آن کم است.محوطه داخلی قلعه اوغلو سطح مرتفعی است که از شرق به غرب شیب ملایمی دارد

...و همچنین پای قلعه ،آبادی قدیمی وجود داشته است که قدمت آن بنا به سفالینه های بدست آمده به دوره اورارتوئی می رسد.((هيئت باستانشناسان آلماني))

• قلعه اوزوب تپه :اين قلعه در 30 كيلومتري بسطام در روستاي زنگلان ،در كناره شرقي قره ضیاءالدین  و در بستر آغچاي واقع شده است .

به احتمال قوي اين قلعه بر سر راهي است كه امتداد آن در آغچاي به سمت پايين آن در امتداد بالايي زيلبير چا ي (Zibirchay) كشيده شده است و قلعه بسطام را با قلعه ي مستحكمي اورارتويي و آبادي وسيعي در شمال غربي مرند ، نزديك به ده ليوار ة متصل مي كرده است .شكل قلعه رويي اوزوب تپه كه صخره است ، به طول 50/72 وبه عرض 50/31 متر بنا شده است و محور طولي بنا از شمال به جنوب است.

یکی دیگر از آثار باستانی چورس سنگ آسیاب بزرگی است که در نزدیکی «قیرمیزی مسجد »قرار گرفته و بیشتر آن در زیر خاک مدفون است.این سنگ آسیاب بسیار شبیه به سنگ آسیاب موجود در آسیاب کلیسای طاطاووس(قره کلیسا) چالدران  می باشد. از این سنگ آسیاب حدودا سه عدد وجود دارد که به طرز عجیبی در سه مکان مختلف چورس قرار گرفته اندکه البته حفاریهای غیر مجازی در زیر آنها صورت گرفته است.نمی دانم در زیر یک سنگ آسیاب چه گنجینه ی عظیمی می تواند وجود داشته باشد که گنج یابان عزیز به آن ها هم رحم نمی کنند.

برای گرفتن این عکس چند دقیقه ای مجبور شدم زباله های اطراف سنگ را جمع کنم که البته همانگونه که مشاهده می کنید بقیه زباله ها در اطراف قیرمیزی مسجد دیده می شوند((این هم قابل توجه همشهریان چورسی))

یکی از چشمه های طبیعی چایپاره ،چشمه های آب معدنی شورسو می باشد که بالاتر از روستای شوریک و در نزدیکی روستای قورول قرار دارد.آب این چشمه ها از نوع آب های آهکی گازدار می باشند و به دلیل شور بودن غیر قابل شرب می باشد.آب این چشمه ها پس از خارج شدن به رود آغچای وارد می شود و رسوبات آهکی آن در کنار جاده مناظر بسیار زیبایی را بوجود می آورد.

حرکت ملایم آب روی صخره های زردو سرخ و نارنجی رسوبات همراه با  صدای شرشر ملایم آب خصوصا هنگامی که نور ملایم آفتاب نیز بر آن می تابد جاذب خیل مردمی است که از مناطق دور و نزدیک هم برای مشاهده این زیبایی ها  و هم برای التیام دردهای پوستی و عضلانی خود، به این  چشمه ها سفر می کنند.

همزمان با انقراض صفویان درزمانی که ایران در دست افغانها،روس ها و عثمانی ها بود نادر شاه ظهور کرد. با ظهور نادر افغانها از وی شکست خورده و از ایران رانده شدندو نادر به قصد آزاد نمودن غرب کشور از اشغال عثمانیها ،رو به سوی غرب ایران نهادو در طول یک جنگ سخت ،عثمانیها از وی شکست خورده و تبریز در29 محرم 1143 آزاد شدو عثمانیها در برابر این شکست و به خاطر از هم پاشیدگی روحیه ی سربازان ترک ،همه سرزمین آذربایجان را تخلیه نمودند.اما دیری نپایید که نادر با شنیدن حمله مجدد افغانها به مشهد ،به منظور مقابله با قوای متجاوز عزم آهنگ خراسان کرده و قبل از ترک آذربایجان ،مرتضی قلی خان را به ریاست ایل دنبلی و حکومت چورس منصوب نمود(1)(2)

در غیاب نادر شاه ،شاه طهماسب برای کسب اعتبار قبلی خود به جنگ با عثمانی ها پرداخت ولی شکست خورد و چایپاره تا تبریز  مجدداتحت اشغال عثمانیها در آمدکه بعد ها نادر شاه با خاموش نمودن فتنه افغانها به آذربایجان برگشت و دوباره عثمانیها را از خاک ایران بیرون کرد.

 در نزدیکی روستای کامل آباد چایپاره دو تپه وجود دارد که عبارت است از سنگ های بزرگی که روی هم انباشته شده اند، البته این سنگ های سرخ و سیاه با مرور زمان در اثر فرسایش به سنگ های کوچکتری تبدیل شده اند.

این دو تپه که در زبان محلی یغیم(یغم) داش -به معنی سنگ جمع شده -گفته می شود، یادگار حضور نادرشاه در چایپاره است.گوئی نادر شاه جهت آمارگیری قشون خویش به هنگام عبور از محل {نزدیکی روستای کامل آباد فعلی}دستور داده بود که هرکس سنگی برداشته و در محل مربوط بیندازد به همین ترتیب سنگ عظیمی در محل جمع می شود و وجود سنگ ها در دو قسمت نیز به این دلیل است که نادر به هنگام برگشت از جنگ با عثمانی ها در همان محل دستور می دهد که هرکس یک سنگ برداشته و در محل دیگری قرار دهد ولی نادر مشاهده می کند که تعداد زیادی سنگ در محل اولیه باقی مانده است و این نشانگر جان باختن صاحبان آن سنگ ها بوده است.

(1)-باقری بسطامی،عادل-چایپاره در گذر تاریخ

(2)-در یادداشتهای کاتوغی گوس،چاپ وحید آمده است که در تاجگداری نادر شاه که حکام شهرهای مختلف حضور داشته اند،مرتضی قلی خان دنبلی، حاکم چورس نیز حضور داشته است.

       زيارتگاه حضرت ابوالفضل العباس:

       زیارتگاه ابو‌الفضل که در دل یک کوه میان روستاهای حمزیان و کورابولاق قرار گرفته در میان مردم به « حضرت ابوالفضل اوجاغی» معروف است. طبيعت اطراف تكيه بسيار زيبا و سر سبز مي باشد واين ويژگي جاذب خيل مردمي است كه  هم جهت گردش در طبيعت اطراف تكيه و هم زيارت سنگ تقدس يافته به آنجا مي روند. زیارتگاه دارای محیط وسیعی می‌باشد با پارکینگ، اتاقهای اجاره‌ای و مغازه‌های خرازی و کادویی مي باشدیک چشمه اي  هم آب آنجا را تأمین می‌کند. درختان کهنسال و بزرگ گوناگونی نیز در آن به چشم می‌خورد که بیشتر آنها، درختان گردو هستند و روستائیان عمر آنها را بیشتر از 200 سال می‌دانند. هسته اصلی زیارتگاه را اتاقی تشکیل می‌دهد با یک سنگ مقدس.

       زیارتگاه دارای محیطی دنج، تمیز و آرام است و این ویژگی‌ مدیون کوهستانی بودنش می‌باشد. وقتی که آب و هوا مساعد است در روزهای شنبه و جمعه مردم زیادی می‌آیند  و بیشتر زوار، گوسفند قربانی به همراه می‌آورند. نکته‌ی جالب، حضور خانواده‌های کُرد در این محل می‌باشد که با لباسهای محلی و گلدار و رنگارنگشان توجه زوار را به خود جلب می‌کنند.

       در مورد وجه تسمیه زیارتگاه ابوالفضل و تقدس يافتن سنگ و اینکه چرا « حضرت ابوالفضل اوجاغی » می‌گویند و همچنین با توجه به این نکته که حضرت ابوالفضل از نظر تاریخی، حضوری در این منطقه نداشته است، نقل است :دونفر مالك ملك فعلي بودند كه درمورد چگونگي تقسيم آن با يكديگر اختلاف داشتند وبه همين خاطر يكي از آن دو سهم خود را وقف حضرت عباس مي نمايد ولي شيك دوم سهم خود را جدا نمود وشروع به حصاركشي كرد در حين حصار كشي اين شخص متوجه مي شود سنگي كه قبلا در ديوار نهاده بوددر هنگام شب جايگاهش را عوض كرده است و به محل اصليش برگشته است اين كار سه بار پياپي اتفاق افتاد اين شخص كه از عمل سنگ حيرت زده شده بود سهم خود را مانند شريكش وقف حضرت عباس نمود. اين سنگ در حال حاضر در اين زيارتگاه تقدس يافته است.

مهری در کنار سنگ وجود دارد که عده‌ای آن مهر را برداشته و خیلی آهسته به محل صاف سنگ می‌زنند. چنانچه مهر وسنگ حالت چسبندگی بگیرند عقيده اي كه در مورد سنگ تقدس يافته رواج يافته اين است كه اگر سنگ و مهره به چسبيدند نیت‌هایشان قبول شده است.

نشان خاج (صليب)

يكي ديگر از آثاري كه نشان دهنده قدمت تاريخي چورس مي باشد، نشان خاج(صليب) حك شده بر روي يك سنگ است كه متاسفانه مورد حفاري هايي  از سوي افراد ناشناس قرار گرفته است موجب تخريب آن شده اند.

بوزخانا: (یخچال)

اين يخچال كه در فاصله پانصد متري روستاي چورس ، غرب قلعه کوچک و شمال شرقی «قیرمیزی مسجد» واقع است و جهت آن شمالي ـ جنوبي است، در زير خاک قرار دارد .

از بوزخانا با توجه به شواهد و قراین اثر تاریخی یخچال «الغ‎بیگ» در تکاب و موقعیت بسیار مشابه هر دو اثر که نزدیک به قلعه و مسجد هستند، در خصوص کاربرد آن اینگونه می‎توان توضیح دادكه  برای تأمین یخ ساکنان قلعه در گرمای تابستان، یخ را از ماه‎های سرد سال ذخیره می‎نمودند. بدین صورت که آب را به مخازنی که به همین منظور ساخته شده بودند، هدایت کرده و پس از انجماد آب، یخ‎ها را از روزنه‎ای که در سقف یخچال تعبیه گشته است به درون آن می‎ریختند. (روزنه مورد اشاره هنوز قابل مشاهده است).

فضاي داخل بناي بوزخانا (يخچال)چورس به شکل مربع و به ابعاد 10×5/6 متر است و از دو طاق جناقي تشکيل شده است. ارتفاع سقف تا کف حدود شش متر است و دو نيم ستون در هر طرف، طاق را در بنا نگهداري مي‌کند. مطالح به کار رفته در اين بنا سنگ‌هاي تراش‌خورده مالون و سنگ‌هاي کوچک و بزرگ آهکي با ملات آهک با دانه‌بندي درشت است. از سبک معماري و مصالح به کار رفته در آن مي‌توان گفت احتمالاً اين بنا در دوره صفويه ساخته شده است.

از جمله بناهای تاریخی مذهبی چورس مسجد عالی بنا یا قیرمیزی مسجد(مسجد سرخ) است که در عهد صفویه توسط مرتضی قلی خان دنبلی -حاکم چورس در آن زمان- ساخته شده است که در قسمت شرقی ورودی چورس بنا شده است

 وصف ((قیرمیزی مسجد))یا مسجد مرتضی قلی خان دنبلی در چورس

این مسجد بنایی است به طول و عرض 19*19 متر و با زیر بنایی به مساحت تقریبی 360 متر مربع .دارای چهار ستون سنگی در داخل مسجد که طاقها و گنبدهای مسجد بر روی این ستون ها استوار است ستون ها تماما سنگی  وبه صورت هشت بْعدی و در بالای ستونها چهار بعدی و بزرگتر می شود . ارتفاع هر ستون 2متر و محیط ستون ها در سه چهارم پایین،60/2 متر و در یک چهارم بالا  ی ستون 33/3متر می باشد .ارتفاع هر سقف از کف مسجد ،در محل قوس هر ستون و دیوار 4متر و در وسط گنبد ها 6متر می باشد .

نمای بیرونی   بنا از آجر های قرمز رنگ ساخته شده است و به همین دلیل به نام قیرمیزی مسجد((مسجد ِقرمز یا مسجد سرخ))مشهور شده است

در ب ورودی بنا از قسمت شمال بوده و ارتفاع آن حدود 3/2 متر و پهنای آن 65/1 متر می باشد که در دو طرف جلو در به بیرون سنگهای مرمر تزئینی به ابعاد 50*95 سانتی متر تا ارتفاع در ورودی نصب شده است و علاوه براین ها در در دو طرف بیرون در دوقطعه سنگ هرکدام به طول 2/1متر، عرض45/0متر  و ارتفاع 6/0 متر برای نشستن بر روی انها وجود دارد. در بالای در مسجد سردری مرمرین به ابعاد 1*1 متر وجود داشته است که در حال حاضر فقط محل آن مشخص است (احتمالا مکان نصب تابلوی مسجد بوده است).

محراب مسجد در وسط دیوار جنوبی قرار دارد ،در حاشیه 30 سانتی متری و کمی برجسته  قبل از مرمت و بازسازي اطراف محراب ،آیات و احادیث و اشعار مختلفی كه در مدح ائمه اطهار حک شده بود قابل مشاهده بودولي بعد از مرمت به صورت ساده و با گچ تزئين شده است.مسجد دارای پنجره هایی به ارتفاع 210 سانتی متر و به عرض 124 سانتی متر است.

راه پله ای به عرض 8/0متر و به صورت قوسی از ضلع شمالی برای دسترسی به پشت بام از داخل مسجد و کاملا در درون دیوار پهن وجود دارد که حدودا دارای 12 پله سنگی می باشد.

متاسفانه چند سال قبل 80 درصد  دیوار غربی این بنا فرو ریخته بود ولی بعد ها این بنا به صورت عالی مرمت  شد و از تخریب آن جلوگیری به عمل آمد.

این قلعه که نام تاریخی آن روسای اوروتور"Rusai.URU.TUR" یا روسای پاتاری"Rusaipatari" می باشد با مختصات جغرافیایی 38 درجه و 53 دقیقه عرض شمالی از خط استواو44 درجه و57 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ درارتفاع 1300 متری از سطح دریا قرار دارد.

 قلعه-شهر بسطام مهمترین قلعه اورارتو ها در زمان اوج قدرت این تمدن در نیمه اول قرن 7 پیش از میلاد به شمار می آید.  این دژ که در زبان محلی «کافیر قلعه» نامیده می شود و در دامنه کوه سراشیبی در نزدیکی روستایی به همین نام(بسطام) و در ساحل رود آغچای قرار گرفته است اولین بار با پیداشدن کتیبه بسطام و انتشار عکس آن در سال 1910 میلادی مورد توجه قرار گرفت.این کتیبه که هم اکنون در موزه ایران باستان نگهداری می شود از زبان روسای دوم(پسر آرگیشتی)نحوه ساخت دژبسطام و احداث معبدی در بالای آن برای پرستش خدای خالدی(قالدی)را روایت می کند.

 موقعیت خاص قلعه در قسمت غربی چایپاره علاوه بر آن که کل منطقه  را تحت کنترل قرار می داد بلکه یکی از مسیر های اصلی حکومت اورارتوها را که از پایتخت اصلی آنها توشپا(وان)تا سرزمین های ارمنستان و آذربایجان امتداد می یافت،تحت کنترل قرار می داد.

از زمان ساخت قلعه تا تخریب آن در زمان روسای دوم تاکنون قلعه دوباره بازسازی نشده است.در سال 1969 میلادی یک تیم باستانشناسی به سرپرستی پروفسور ولفرام کلایس(W. Kleiss) و مرکب از باستانشناسانی از کشورهای آلمان،ایران ،ایتالیا،آمریکا و برخی کشورها،این قلعه را تا سال 1978 و به مدت 9 سال مورد کاوش قرار دادند.در سال 1999 میلادی نیز یک تیم باستانشناسی به سرپرستی دکتر حمید خطیب شهیدی از طرف اداره میراث فرهنگی ایران و باهدف شناخت نحوه آبرسانی به این دژ که 250متر از سطح رودخانه آغچای ارتفاع دارد و کشف قبرستان و معبد حقیقی دژ،آن را مورد بررسی قرار دادند.

قلعه بسطام از سه ارگ بالا، وسط و پایین ساخته شده و دارای دو دروازه جنوبی و شمالی می باشد.

 ارگ بالایی با ارتفاع 150 متر از سطح زمین كه اوج هنر معماري اورارتويي است و داراي سكونت گاه شاه، مقر فرماندهي بوده است.در این ارگ اتاق های زیادی وجود دارد که می توان سنگ هایی رنگ شده در آن پیدا کرد.

ارگ وسط :اتاق هایی برای پرستش خدای خالدی-در این اتاق استخوان های لاشه ی بیش از 1500 نوع حیوان پیدا شده استکه احتمالا به پیشگاه رب النوع خالدی قربانی شده اندو در آن کتیبه ای شکسته ای نیز پیدا شده است-  ،محل نگه داری مهمات جنگی ،آذوقه و...

ارگ پایینی که شامل پایگاه نظامی،اصطبل اسب و نانوایی بوده که در آن ها لوح هایی گلی نامه های سلطنتی و وسایل برنزی پیدا شد.

 در پای کوه در سمت شمال قلعه یک میدان اسب دوانی کشف شده است و محل اسکان رعایا نیز در اطراف پای کوه بوده است.

  طی این کاوش ها کوزه ها و سایر اجرام سفالی ،کتیبه هایی به خط میخی،وسایل زینتی و بسیاری اشیای دیگر کشف شد.

به نظر می رسد که پایان کار قلعه نیز در فصل پاییز و بعد از اتمام ذخیره مواد غذایی بعد از یک محاصره کوتاه مدت صورت گرفته باشد.عوامل اشغالگر بعد از تصرف قلعه، آن را غارت کرده و آتش زدند.نشانه هایی مانند سکه ها و ظروف سفالی لعابدار و نشانه های صلیبی شکل وجود داردکه حاکی از ساکن شدن ارامنه منطقه در قرون وسطی در این دژ است که البته این اقامت خیلی هم طول نکشیده است.

تنها حیات باقی مانده در منطقه همان روستای بسطام می باشد که هم اکنون نیز وجود دارد.

با این حال کاوش های بیشتر و دقیقتری برای رسیدن به اطلاعات بیشتر مورد نیاز است.

 در پایان با وجود این همه اطلاعات نمی توان نتیجه گیری های کاملی از تمدن اورارتو بدست آورد چون می توان گفت هیچ تمدنی به اندازه تمدن اورارتو در طول تاریخ مهجور و ناشناخته نمانده است.آنچه که مسلم است در سالهاي اخير ، كاوشهاي بسياري(البته غیر باستانشناسی) در نقاط مختلف روستاي بسطام توسط افراد نامعلوم و به طور پنهاني صورت گرفته است ، چرا كه اين روستا با داشتن علائم و نقوش موجود بر روي سنگها ،آناني را كه بدنبال گنجينه هاي مدفون شده هستند ،جذب مي كند .واقعيت امر آن است كه آدمي با مشاهده محلهاي كنده شده ، در مي يابد كه اين محل هاداراي خصوصياتي بوده و چيز مشكوكي از زير خاك بيرون آمده است .وبسيار محتمل است كه طي اين كاوش ها ي پنهاني ،بساري از اشياي نفيس باستاني كشورمان ايران ،بدست اين يغماگران به غارت رقته باشد .

پل دو قوز گوز (نه دهنه )کسیان

تا قبل از احداث جاده ترانزیتی ایران اروپا در 3 کیلومتری قره ضیاءالدین، مهمترین راه  ارتباطی منطقه جاده قدیمی خوی-ماکو(جاده حمزیان) بوده و در طول خود از خوی تا ماکو  دارای 4 دهنه پل بوده که مهمترین آنها پل  کسیان یا در اصطلاح محلی ((دوقوز گوز)) به معنای نه دهنه  در کنار روستای کسیان می باشد. دلیل این نامگذاری وجود نه دهنه در بدنه این پل می باشد.

این پل که در 51 کیلومتری جاده خوی –ماکو واقع شده، 70متر طول و 4.50متر عرض و 5متر ارتفاع داردو سنگ های سفید آن از قلعه اورارتویی بسطام-در سه کیلومتری پل- آورده شده اند.

پل دو قوز گوز از بناهای مربوط به دوره قاجاریه می باشدو  بر روی رودخانه آغچای ساخته شده  و از لحاظ معماری در عصر خود بی نظیر بوده است. این پل علاوه بر قدمت ،هم به دلیل برقراری ارتباط بین چند روستای چایپاره و هم  بدلیل پیدا شدن سنگ نبشته ی اورارتویی بسطام هنگام انتقال سنگ های قلعه، از شهرت نسبتا زیادی برخوردار است.