موقعيت و تاريخچه
روستاي بسطام از توابع شهر قره ضياءالدين شهرستان چايپاره ، با مختصات جغرافيايي 44 درجه و 57 دقيقه طول شرقي و 38 درجه و 53 دقيقه عرض شمالي، اين روستا از شهر قره ضياءالدين 6 کيلومتر و از شهر خوي 60 كيلومتر فاصله دارد.
اين روستا از شمال غربي به روستاي گوزدگن و قلعه بسطام، از جنوب به رودخانه آق چاي، از غرب به اراضي شوريک و از شرق به اراضي چوبراق محدود مي‌شود. ارتفاع اين روستا از سطح دريا 1150 متر است. آب و هواي بسطام در تابستان معتدل و در زمستان سرد است.
بسطام از جمله روستاهاي تاريخي ايران است. بقاياي تاريخي به جا مانده از هزاره اول قبل از ميلاد نشانگر قدمت اين روستا مي‌باشد.
از جمله اين آثار مي‌توان به شهر - دژ بسطام اشاره کرد. اين قلعه سال‌هاي 645 تا 685 قبل از ميلاد و توسط «روساي دوم» پادشان «اورارتوها» بنا نهاده شده و طي اعصار بعدي از جمله در دوران سلجوقي و صفوي نيز مورد استفاده بوده است.
مردم روستا به زبان آذري سخن مي‌گويند. مسلمان و پيرو مذهب شيعه جعفري هستند.
الگوي معيشت و سکونت
براساس نتايج سرشماري سال 1385، جمعيت روستاي بسطام 681 نفر بوده است

نزديکي به رودخانه دائمي آق چاي موجبات توسعه زراعت را فراهم آورده است. از فرآورده‌هاي زراعي اين روستا مي‌توان گندم، جو، توتون، چغندر و آفتابگردان را نام برد. همچنين وجود مراتع سرسبز و حاصلخيز موجب رونق دامداري در بسطام شده است و از اين روي، بيشتر روستاييان در جوار فعاليت‌هاي زراعي به پرورش دام نيز اشتغال دارند.
اشتغال به صنايع دستي از ديگر زمينه‌هاي فعاليت و معيشت مردم روستا است. توليد قالي و قاليچه با نقوش و رنگ‌هاي متنوع به دست دختران و زنان روستا رواج دارد.
بسطام روستايي کوهپايه‌اي است و از سرشاخه‌هاي رودخانه «آق چاي» مشروب مي‌شود. شبکه راه‌هاي داخلي روستا از وضعيت توپوگرافي کوهپايه‌اي متأثر شده است.
چشم‌اندازهاي بسطام با بافت سنتي روستا و پوشش انبوه درختان و مزارع سرسبز، جلوه‌اي بسيار مطبوع و زيبا مي‌يابد.
خانه‌هاي مسکوني روستا بسيار ساده و به تبع فعاليت‌هاي اقتصادي خانواده‌ها، بيشتر در يک طبقه و به ندرت در دو طبقه ساخته شده‌اند. ورود به خانه معمولاً از طريق ايوان صورت مي‌گيرد، که به راهرو يا دهليز و سپس به اتاق‌ها در طرفين راهرو ختم مي‌شود. تنورهاي تابستانه و زمستانه نيز مکان خاص خود را دارند. مصالح به کار رفته در ساختمان‌هاي روستا معمولاً سنگ، چوب و کاهگل و گچ است. در ساختمان‌هاي جديد از آجر، آهن، سيمان و گچ نيز استفاده مي‌شود.
جاذبه‌هاي گردشگري
روستاي بسطام با برخورداري از آرامش طبيعت دلنواز، چشم‌اندازهاي طبيعي و مردمي مهربان داراي امکانات فراوان گردشگري است. از عمده‌ترين جاذبه‌هاي طبيعي روستا مي‌توان موارد زير را نام برد:
• تفرجگاه حاشيه سد آق چاي،
• چشمه شورسو ،
• باغات حاشيه رودخانه آق چاي.
شاخص‌ترين اثر تاريخي اين روستا، بقاياي شهر تاريخي يا دژ بسطام مي‌باشد. اين قلعه قدمتي سه هزار ساله دارد. شهر باستاني دژ بسطام از نظر وسعت سومين محوطه شناخته شده اورارتويي در جهان است که براساس کتيبه باقي مانده از روساي دوم، پادشان اورارتوها، در سال‌هاي 685 تا 645 قبل از ميلاد ساخته شده است.
اين قلعه در ضلع جنوبي روستا، بر بالاي کوهي مشرف به دشت و دره بسطام بنا گرديده است. قلعه بسطام از سه قسمت پايين قلعه (دروازه‌هاي محل استقرار سربازان و اصطبل اسب‌ها)، ميان قلعه (معبد خداي خدايان اورارتو و يکي از انبارهاي بزرگ آذوقه) و بالا قلعه شامل ارگ و کاخ پادشاهي، تشکيل شده است. اين روستا توسط دکتر کلایس آلماني مورد کاوش باستان‌شناسي قرار گرفته و آثار مکشوفة آن، در موزه ملي ايران نگهداري مي‌شود.
از جمله ويژگي‌هاي فرهنگي اين روستا مي‌توان به برگزاري جشن‌ها و مراسم سوگواري آييني اشاره کرد. عمده‌ترين اين مراسم در جشن‌هاي شب يلدا، چهارشنبه سوري، ايام نوروز و سيزده به در تبلور يافته است. مناسک عزاداري در روستاي بسطام با مراسم مذهبي تعزيه‌خواني همراه است.
توليد صنايع دستي در روستاي بسطام عموماً خانگي است. نخ‌ريسي، بافت قالي و قاليچه و ساير مصنوعات پشمي، صنايع دستي بسطام را تشکيل مي‌دهند. در جمعه بازارها و بازارهاي مرزي صنايع دستي اين روستا به فروش مي‌رسد.
غذاهاي محلي از قبيل کله‌جوش، آبگوشت، کوفته و انواع کباب در ميان مردم روستا رواج دارد.